EN | TR
Akbank Sanat Blog > Eric Satie 150
Efsanevi Bestecinin 150. Doğum Yılı ERIK SATIE 150 Yazı: Cem Kayıran İllüstrasyon: Saydan Akşit Besteleri ile klasik müzik ile minimalizm akımı arasında köprü kuran, müziğinde melodi ve akor dizilerindeki tekrara dayalı yapılarla New York Okulu'nun kimi bestecilerine (John Cage, Morton Feldman, vb. ) ve erken minimalizmin öncülerine (Terry Riley, Steve Reich) ilham kaynağı olan Erik Satie’nin doğumunun bu yıl 150. yaşını kutluyoruz.

Özellikle 20. yüzyılda dünya genelinde yaygınlaşan minimalist müzik akımının öncü müzisyen ve bestecilerinin başında gelen Erik Satie’nin 150. doğum yılı etkinlikleri kapsamında 29 Kasım’da Akbank Sanat’ta “Satie ve Arkadaşları” başlığıyla özel bir konser gerçekleşecek. Rus piyanist Georgy Voylochniko’nun Erik Satie ve çağdaşları Claude Debussy ve Alexander Scriabin’den eserler seslendireceği konser öncesinde, Satie’nin sonraki jenerasyonlar üzerindeki etkisini ve 150. doğum yılında dünyanın dört bir yanında gerçekleşmiş etkinlikleri hatırlıyoruz.

1866 yılının Mayıs ayında Normandiya’da doğan Éric Alfred Leslie Satie, 19. yüzyılın sonlarında ilk bestelerini yapmaya başlar. Müzikte Fransız besteci Wagner’in öncülüğünde belirlenmiş katı kuralların etkisinin fazlasıyla hissedildiği bir dönemde, kendisine dayatılan tabuları yıkan bir yaklaşım benimseyen Satie, müziğinde yalınlık ve gerçeküstücülüğü ön plana taşır. Klasik armoni geleneklerine aykırı yaklaşımıyla çağdaşlarını fazlasıyla etkileyen Erik Satie, ömrünün sonuna kadar müziğinde farklı yönlere yönelir ve birçok genç müzisyen için ilham verici çalışmalara imza atar.

Müziğinde ve eserlerinde, dönemi için hiç rastlanılmamış bir dozda mizahi unsura yer veren Satie, geleneksel görüşlere sahip birçok çağdaşıyla ters düşer. Eserlerinde yer verdiği absürtlüğü, kimi zaman bu tür ters düşmelerde ve atışmalarda düşüncelerini yansıtmak için bir platform olarak kullanır. Bunu da birçok bestesine verdiği isimde görmek mümkün. Erik Satie’nin müzikal devrimlerinin etkisi, günümüzde avangart üretimlerden ana akıma çok geniş bir skalada kendini göstermektedir.
“EN BÜYÜK RÜYAM BESTELERİMİN HER YERDE ÇALINMASIDIR; YALNIZCA OPERALARDA DEĞİL.”
Erik Satie Satie’nin 150. doğum yılı olan 2016, dünyanın dört bir yanında “Satie 150” başlığıyla gerçekleşen anma etkinlikleriyle kutlanıyor. Akbank Sanat’ta da bir yenisi eklenecek bu etkinliklerden geride kalan aylarda gerçekleşenlerden bazılarını hatırlayalım.

*İngiltere’de gerçekleşen Cheltenham Festival, bu yılki programının bir gününde efsanevi besteci anısına gerçekleşen performanslara ev sahipliği yaptı. 6 Temmuz günü, erken dönem minimalist müzik eserlerini çaldığı performanslarıyla tanınan Fransız piyanist Pascal Rogé ve eşinin, Satie’nin çeşitli besteleri ve bale müziklerini çaldığı performansıyla başlayan anma etkinlikleri, aynı günün akşamı aktör Allan Corduner ve piyanist Anne Lovett’in Erik Satie: Memoirs Of A Pear-Shaped Life isimli, bestecinin hayatına yönelik detaylarla dolu performansı sahnelenmişti. Yine festival kapsamında, 15 Temmuz günü St. Paul’s Kilisesi’nde Erik Satie’nin tam 840 kez tekrar edilerek çalınacak şekilde kurguladığı “Vexations” adlı eseri, onlarca piyanistin peşi sıra çaldığı bir maraton şeklinde deneyimlenmişti.

*Edinburgh’ta, Erik Satie’nin doğum günü olan 17 Mayıs’ta gerçekleşen Satie Reconstitué etkinliği de, öncü besteciyi kendine yol gösterici olarak belirlemiş Ensemble Dissous tarafından gerçekleştirilen bir performansı barındırıyordu. Çeşitli yaylı ve nefesli çalgılarla Satie’nin bestelerini seslendiren topluluk aynı zamanda Fransız bestecinin bazı sözleri ve metinlerine de performansında yer vermişti.

*Erik Satie’nin özellikle Dadaizm etkisi taşıyan eserlerine odaklanan özel bir anma programı, yılın neredeye tamamına yayılarak Almanya’nın Düsseldorf şehrinde gerçekleşti. Heinrich Heine Institute ve Robert Schumann Hochschule Düsseldorf ortaklığıyla hayata geçirilen program kapsamında şubat ayından kasıma kadar çeşitli performanslar gerçekleşti. Müzikal performanslar ve çeşitli panellerle birlikte dans ve şiir odaklı etkinliklerin de yer aldığı kapsamlı bir programla Erik Satie, çoğunluğu öğrenci ve genç müzisyenlerden oluşan bir grup tarafından anıldı.

*1 Ağustos günü Londra’da Fransız piyanist Alexandre Tharaud, tenor Jean Delescluse ve İngiliz aktör Alistair McGowan’ın An Erik Satie Cabaret isimli performansı sahnelendi. Bir günlüğüne, Satie’nin de sıklıkla ziyaret ettiği Paris’teki Le Chat Noir isimli kabareye dönüştürülen ve Satie’nin hem müzikleri hem de metinlerinin kutlandığı etkinlikte, Fransız bestecinin Memoirs of an Amnesiac isimli günlüklerinden bölümler de okunmuştu.

29 Kasım günü Erik Satie’nin “Gnossiennes” ve “Gymnopédies” gibi bilindik eserlerinin Rus müzisyen Georgy Voylochniko tarafından yorumlanacağı etkinliğin detaylarına buradan ulaşabilirsiniz.