EN | TR
Akbank Sanat Blog > Kayıtlara Geçen İlk Caz Albümünden 100 Yıl Sonra
Kayıtlara Geçen İlk Caz Albümünden 100 Yıl Sonra
 
Yazı: Ege Dikencik
İllüstrasyon: Furkan Birgün 
20. yüzyılın ünlü bestecilerinden George Gershwin “Hayat caza çok benzer. Doğaçlama yaşamak en iyisidir,” der. Bu sözü oldukça bilinir, nitekim dönemin atmosferini de layıkıyla yansıtır, çünkü caz da biraz doğaçlama olarak kendi kurallarını ve kitlesini oluşturmaya başlar. Dönemin dinamikleri insanları caza itiyordu, öyle ki New Orleans Belediyesi Kimsesizler Yurdu’nda kendini tanımaya başlayan Louis Armstrong bile bu isimlerin arasındadır!

1910’larda, cazı New Orleans yönlendiriyordu ve caz daha caz bile değildi. (İngilizce de “jazz” yerine “jass” deniyordu). Ayrıca New Orleans’ta sevilmek demek, Broadway ve Kaliforniya’da da sevilmek demekti ki şehir bunun için de önem arz ediyordu. Original Dixieland Jass Band 1917’de tarihteki ilk caz albümünü kaydedene kadar caz fonograflarda yer etmiyordu. Her şey caza tutkun beş adamın Victor Records’ta tarihe adını yazdırmasıyla değişti. Albüm bir milyon sattı ve sadece halk arasında dinlenirken caz yavaş yavaş moda haline geldi. Ayrıca grubun en ilginç yanı da bu değildi. Afroamerikalılara ait olan caz ve blues, ilk defa Original Dixieland Jazz Band ile Amerikalıların tarafında bu kadar baskın olarak dinlendi. O kadar ki 1917-1921 yıllarında caz kaydı yapan grupların hepsi onları taklit etti. Caz tarihinde bir dönüm noktası yaşanırken bu işin arka planına bakıldığında daha değişik bir tablo vardı: Grup aslında yeni caz melodileri yaratmamış, düğünlerde, cenazelerde ve sokakta dinledikleri melodilere aşık olmuş ve onlardan ilham alıyordu. Fakat onlar bir şekilde sözcük “jass’dan jazz’a geçerken” grubun isminde de paralel bir süreç yaşadıkları için (grubun adındaki “Jass kelimesi de Jazz oldu), kimi kişiler tarafından (sözcük olarak) “cazın fikir babaları” (originators of jazz) olarak anıldılar ve aynı dönem The Good for Nothing filminde yer alarak sinemanın keşfettiği ilk caz grubu oldu.

Original Dixieland Jazz Band’den bahsedince Nick LaRocca’ya değinmezsek olmaz. Grubun lideri olarak bilinen müzisyen, Eddie Edwards’ı trombona ve Henry Ragas’ı da piyanoya oturması için ikna etmişti. Eğer bu ikna zinciri Harry James’in Nick LaRocca’yı ikna etmesiyle başlamasaydı, şimdi çok farklı bir caz tarihinden konuşuyor olabilirdik. Çünkü grup para kazanamadığı için dağılmaya karar vermiş ve elemanları dolgun maaşlı işler aramaya başlamıştı. Ama bu bir şekilde ilk caz kaydını yapan grubun her yerde ve ‘istenildiği zaman’ dinlenilmesiyle değişti. Bu şu açıdan da önemli: Caz, icra edilmeye başladığından beri hiçbir zaman o zamanki kadar hızlı yükselmedi. İngiltere’de 1910 ve 1920’lerde cazın patlaması beklenirken, Original Dixieland Jazz Band gibi müzisyen topluluklarının emekleriyle bu gerçekleşti. Onun için ilk caz kaydı doldurulalı bir asır olmuşken, kendinizi minik bir tarihsel serüvene sürükleyin.