Blog

Caz Tarihinden Üç Unutulmaz Solo

Blog
Caz Tarihinden Üç Unutulmaz Solo

22.07.2017

Yazı: Haluk Damar

Caz, doğası gereği kolektif emprovizasyondan beslenen bir müzik türüdür. Bir grup olmak mecburi değilse dahi bir bütün olarak hareket etmek önceliklidir. Tam da bu noktada oluşan müziği çok dengeli değerlendirmek gerekir. Kimi zaman müziğin ve kolektif diyaloğun önüne geçmiş gibi gözükse de var olan enerji çevresindeki yaratımı tek başlarına sırtlayarak gerçekleşen kaydı veya performansı efsaneleştiren müzisyenler de vardır. Caz tarihinde eşine pek sık rastlanmayan, birer başarı yakalamış üç harika soloyu hatırlayalım.

Steve Grossman - Black Beauty, Live At Fillmore West

Belki de tüm zamanların en dahiyane müzisyeni ile bu mühim değerlendirmeye başlamak çok yerinde olacaktır. Miles Davis'in, kişisel görüşüme göre, en önemli müzikal dönemi olan ve caz tarihini sonsuza kadar değiştiren ‘elektrik’ periyodunun, Bitches Brew ile birlikte en önemli albümü Live at Fillmore East, başlı başına bir meydan okumaydı. Hem caz müziğinin kısırlaşmış üretimine hem de caz dinleyicisine meydan okuyan bir albümdü. Kadro çok iddialıydı. Daha önce Coltrane'den Wayne Shorter'a kadar tarihin en unutulmaz caz müzisyenleri ile birlikte hem kayıt yapan hem de performanslar gösteren Davis 70'ler ruhunu sonuna kadar hissediyordu. Bu sebeple rock müzik dinleyicisini cezbetmeye yönelik bir caz algısı oluşturmak üzere 70'li yılların Amerika'sının San Francisco şehrinde hem sanatsal hem de politik olarak çok önemli bir yere sahip olan Fillmore West konser salonunda dört günlük bir konser serisi planladı. Kadro oldukça ağırdı: Jack DeJohnette, Chick Corea, Dave Holland ve Airto Moreira'ya kadar bütün müzisyenler tanınıyordu fakat sahnede bir kişi dikkatleri tamamen üzerine çekmişti. O müzisyen de bu yazının ana karakteri Steve Grossman’dan başkası değildi. Grossman Miles Davis'in efsanevi Wayne Shorter'ın gruptan ayrılışı sonrası yerine koyduğu isimdi. Her ne kadar böyle bir kıyaslama kabul edilemez olsa da ister istemez Shorter ile kıyaslanıyordu. Bu da herkese ağır gelebileceği gibi Steve Grossman'ın da omuzlarına oldukça fazla yük bindirmişti.

Performansların doğaçlama ağırlıklı ilerlemesine rağmen her zaman belli bir bütünlük vardı. Miles Davis bir grup lideri olarak harika bir çıkarıyor, kendisine eşlik eden müzisyenleri tam da kendi kafasındaki yaratıcılığa doğru götürüyordu.

Buna rağmen Live at Fillmore West albümüne dahil olan kayıtlarda Steve Grossman soloları ile Miles Davis kadar öne çıkar. Kimi zaman çok eleştirilse de aslında müzikal olarak birleştirici rolü oynayan Miles Davis'in tamamlayıcı olarak ileri ittiği, daha doğrusu izin verdiği soloları ile caz tarihinin en önemli albümlerinden birisinin lider figürlerinden olmuştur. Bir müzisyen olarak yakaladığı serbestliği Miles Davis ile paylaştığı sahnede kendi yaratıcılığı ile birleştirmeyi başaran ve solo performansları ile ortaya beklenenin ötesinde bir müzikal yaratım çıkaran nadir müzisyenlerden birisi olarak tarihe geçmiştir.

Aquilla Sadalla - African Skies 

Sun Ra Arkestra'nın orijinal kadrosunda yer alan Chicago’lu efsanevi müzisyen Phil Cohran'ın caza yaptığı yaratıcı katkılar şüphesiz onu bu harika müzik janrının en önemli karakterlerinden birisi yapıyor. Caz tarihinin en önemli iki şehrinden birisinin en saygıdeğer müzisyenlerinden birisi olması bir yana, sürekli yeni olanı yaratmanın peşinden koşması onu benzersiz yapan özelliklerinin başında geliyor. En ayırt edici niteliklerinden biri ise yeni müzisyenler ile etkileşime girmekten asla kaçınmaması.

İşte bu cesareti onu, 1993 yılında efsanevi African Skies albümünün kadrosunu bir araya getirmeye itmiş. Başından sonuna kadar çok önemli bir müzikal başyapıt olan African Skies albümünde soloları ile öne çıkan ve albümün geneli göz önüne alındığında sırtladığı yükün altından başarı ile kalktığı görülen Aquilla Sadalla, albümün gizli kahramanı olarak dikkat çekiyor.

Bas klarneti ile Cohran'ın adeta önünü açtığı Sadalla, albümün geneline hakim olan döngüsel harp ritimlerinin ve baskın yaylıların dinginliği arasında bir vaha olma görevini başarı ile yerine getiriyor. Var olan müzikal akışın çok dışında bir duyguda olmasına rağmen asla sergilenen bütünün dışına çıkmayan Sadalla caz müzikte solo kavramının var olan bütünlüğünün önüne çıkmak olmadığını kanıtlıyor.

Pharoah Sanders - Kahil El'Zabar's Ritual Trio feat Pharoah Sanders Africa N'da Blues

Lester Bowie, Malachi Favors, Ari Brown ve Kahil El'Zabar başlı başına çok güçlü bir caz grubu iken Pharoah Sanders gibi tüm zamanların en önemli caz saksafoncularından birisi ile albüm kaydetmeye karar verirler. Tamamı Chicago menşeli efsanevi grup, Ari Brown'un yumuşak piyano algısı ve Kahil El'Zabar'ın ona eşlik eden perküsyonları ile, oldukça çeşitli, bir o kadar da ilerici bir müzikal yol haritasını takip eder. Pharoah Sanders ise albümün geneline hakim olan hükmedici saksafon soloları ile bu yaratımı çok daha üst bir müzikal değere taşır.

Kimi zaman gümbürtülü, yıkıcı ve parçaların sonuna kadar uzanan sololar atan Sanders, albümün geneline bakıldığında aslında kendi yolunu kendisi açmıştır. Uzun parçalar içerisinde bütün müzisyenlerin sololarının varlığı belirgin iken Sanders müziğe farklı yaklaşımlarla eşlik eder. Bu da müzik içerisinde varlığının hükmedici olmasının en önemli sebebidir ve hakimiyeti ile beraber çaldığı müzisyenleri daha da ileri iter. Sanders'ın albüm geneline bir ağ gibi kurduğu soloları ise bu albümü çok daha güçlü bir eser haline getirmiştir.

Bizi Takip Edin
TR EN
Etkinlikleri etiketlere göre filtreleyin
04 ARA PZT
-
05 ARA SAL
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Masallarla Yola Çık

Akbank Sanat

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

06 ARA ÇAR
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

20:00

Maarja Nuut (Estonya)

Akbank Sanat

07 ARA PER
2

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

08 ARA CUM
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

3 Çağdaş Sahne Yapısı: Kültürel Mirasın Yenilenmesi

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

09 ARA CMT
9

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

11:00

Rengarenk Kupalar (6-14 Yaş)

Akbank Sanat

11:30

Akbank Çocuk Tiyatrosu / Goril

Akbank Sanat

13:00

Kendi Çantamı Tasarlıyorum (6-14 Yaş)

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

15:00

Mini Mozaik Atölyesi (7 - 12 Yaş)

Akbank Sanat

17:00

Miniklere Baskı Resim Atölyesi (5-8 yaş)

Akbank Sanat

17:00

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

10 ARA PAZ
-
11 ARA PZT
-
12 ARA SAL
2

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

13 ARA ÇAR
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

20:00

Andrei Racu Band (Romanya)

Akbank Sanat

14 ARA PER
5

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

13:00

Dokumacılar

Akbank Sanat

16:00

Dans Filmleri Seçkisi

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

İspanyol Dansçı

Akbank Sanat

15 ARA CUM
6

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

13:00

Porticili Dilsiz Kız

Akbank Sanat

16:00

Bestia

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

Sessiz Sinema, Renk, Hareket ve Meditasyon

Akbank Sanat

19:00

Phono-Cinéma-Théâtre

Akbank Sanat

16 ARA CMT
15

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

11:00

Oyuncak Bebek

Akbank Sanat

11:00

Rengarenk Kupalar (6-14 Yaş)

Akbank Sanat

13:00

Komşular

Akbank Sanat

13:00

Keçi

Akbank Sanat

13:00

Kendi Çantamı Tasarlıyorum (6-14 Yaş)

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

15:00

Osmanlı İmparatorluğu’ndan Görüntüler

Akbank Sanat

15:00

Linol Baskı Atölyesi (9 - 14 Yaş)

Akbank Sanat

17:00

Mania

Akbank Sanat

17:00

Ailece Mozaik

Akbank Sanat

17:00

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

Sessiz Dans: Alternatif Bir İletişim Yolu

Akbank Sanat

19:30

Bağdat Mektupları

Akbank Sanat

17 ARA PAZ
-
18 ARA PZT
-
19 ARA SAL
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Cognita Mindfulness Atölyesi Şimdi ve Burada

Akbank Sanat

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

20 ARA ÇAR
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

20:00

Abou Diarra Trio (Mali)

Akbank Sanat

21 ARA PER
4

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Felsefe Seminerleri Bellek ve Psikoloji

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

20:00

DisLokasyon

Akbank Sanat

22 ARA CUM
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Mimarlık Seminerleri Dizisi Antalya Kent Müzesi

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

23 ARA CMT
6

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

11:30

Akbank Çocuk Tiyatrosu / Goril

Akbank Sanat

15:30

Sanatın Yapı Taşı: Oyun (7-14 Yaş)

Akbank Sanat

17:00

Oyuncak Heykel Atölyesi (7 - 14 Yaş)

Akbank Sanat

17:00

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

24 ARA PAZ
-

Etkinliği takviminize ekleyin

E-Bülten'e üye olun