Blog

Monteverdi ve Caz

Blog
Monteverdi ve Caz

06.12.2017

Yazı: Haluk Damar

"Hayatım boyunca müzikle ilgilendim. Ama bu hakkında çok az bilgisi sahibi olduğum bir olgu." - Richie Beirach

Beirach'ın hakkında çok az bilgi sahibi olduğu teori Monteverdi'nin caza olan yakınlığı idi. Monteverdi, ürettiği müziğin etkisinin günümüzde dahi sürdüğü ama bir o kadar da gölgede kalmış bir müzik dehası. 2017 yılında doğumunun üzerinden 450 yıl geçmiş olmasına rağmen, bugün bile geriye dönüp bakıldığında opera ve klasik müziğin etkisinde kalmış olan bütün müzik türlerinde gerek teknik, gerek ise teorik olarak bir temel görevi görmeye devam ediyor.

Vokal müziğin barok etkisinden kurtulduğu yılları tek başına şekillendiren Monteverdi için operayı icat eden müzisyen önermesini yapmak elbette yerinde olmaz. Ama kendisinin sahip olduğu potansiyelin bu boyutlarda olduğu su götürmez bir gerçektir. Nitekim operayı bir sanat mertebesine oturtanların başında geliyor olması bu önermemi haklı çıkarıyor. Bu sebeptendir ki, "kötülük" Monteverdi'nin 450 inci doğum yılının şerefine sahneye unutulmaz bir dönüş yapıyor. Sir John Elliot Gardiner yönetiminde gerçekleşen dev bir dünya turnesi ile Monteverdi ve temsil ettiği bütün değerler tekrar gün yüzüne çıkıyor. Hız, tansiyon, duygusallık ve bütün bu insanı güdüleri kucaklamayı başaran bir müzik. Janra göz etmeksizin düşündüğünüzde bile, bunu başarabilmiş kaç müzisyen aklınıza geliyor?  

Elbette, Monteverdi'nin yaratımlarını birer referans noktası olarak kabul etmek gerekir. Zaten Monteverdi'nin bahsettiğim zamansızlığı ve hala geçerli olması da bu yüzden. Bu düşünce üzerinden Monteverdi'nin caz janrına yaptığı etkileri de keşfe çıkmak mümkün. Öncelikle en bariz olanından başlayalım. Igor Stravinsky'nin üzerinde çok baskın bir Monteverdi etkisi vardı. Monteverdi'nin özellikle teorik çalışmaları Stravinsky'e fazlası ile ilham vermiştir. Stravinsky'nin Rusya yıllarının sonlarında caz ile ilgilenmeye başladığı düşünüldüğünde akla hemen "Ebony Concerto" parçası gelir. Caz janrına bir aşk mektubu olarak görülebilecek bu konçertonun duygusal heyecanının kaynağı ise Monteverdi'nin yaratımları ile çok yakın benzerlikler göstermektedir. Peki Shostakovich "Suite For Jazz Orkestra No 2" parçasının temel felsefesini oluşturan sürekli ve değişken duygusal devinimleri ifade etmek için kimin müzikal eserlerini temel aldı?

Monteverdi sessizlik ile yoğunluk arasındaki diyaloğu mükemmel anlamış ve anlatmış bir dehadır. Cazın önde gelen müzikal dehalarının özellikle Monteverdi'nin bu alandaki çalışmalarından oldukça beslendiği düşüncesindeyim. Ne de olsa Monteverdi yaşadığı zamanların caz müziğini icra ediyordu. Sadece daha kısıtlı imkanlara sahipti. İşte yazının başında kendisinden alıntı yaptığım Richie Beirach'ın hakkında çok az bilgi sahibi olgu tam da budur.

Claudio Monteverdi'nin müzikal yaratımları, var olan insan duygularının etrafını çevreleyen yeganeye varlık olarak düşünülürse bu dâhinin sadece yaratım ile uğraştığı ve yeniden yapılandırmaya asla zaman harcamadığı kolaylıkla görülebilir. Bu düşünce biçimi cazın efsanelerinin yaratım felsefeleri ile birebir örtüşmüyor mu? Bas ve melodi yapısı ile tansiyon veya rahatlama yaratmak Oscar Peterson'ı bir caz efsanesi yapan tekniğin bir öncüsü olarak düşünülemez mi? Monteverdi, aynı cazın varlığına ruh katan temel felsefesi gibi kendisini duyguları müzikal bir ifade biçimine dönüştürmeye adamış bir müzik adamıdır. Nede olsa caz janrı bir operadan farksızdır. Caz operasının kahramanları ise bu operanın bir trajedi olduğunun farkındadır.

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bizi Takip Edin
TR EN
Etkinlikleri etiketlere göre filtreleyin
05 KAS PZT
-
06 KAS SAL
2

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

19:00

Bir Taksi Sürücüsü

Akbank Sanat

07 KAS ÇAR
2

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

Küçük Orman

Akbank Sanat

08 KAS PER
3

18:30

Tabla: Temel teknikler, tabla kültürü, theka 16 zaman Fotoğraflar: 2003-2005

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

İFSAK 25. İstanbul Fotoğraf Günleri

Akbank Sanat

09 KAS CUM
3

18:30

Tabla: Kaydalar ve riyaaz (practise) ruhu Fotoğraflar: 2005-2010

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

İFSAK 25. İstanbul Fotoğraf Günleri

Akbank Sanat

10 KAS CMT
11

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

11:00

Rengarenk Kupalar (6-14 Yaş)

Akbank Sanat

11:30

Akbank Çocuk Tiyatrosu / Goril

Akbank Sanat

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

13:00

Kendi Çantamı Tasarlıyorum (6-14 Yaş)

Akbank Sanat

13:00

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

15:30

Eller Kollar Artık Hepsi Heykeller (9-12 Yaş)

Akbank Sanat

17:00

Mobil Heykel Atölyesi

Akbank Sanat

17:00

Tai Chi ChuanEce Dündar Alp

Akbank Sanat

19:00

İFSAK 25. İstanbul Fotoğraf Günleri

Akbank Sanat

11 KAS PAZ
-
12 KAS PZT
1

18:00

Kampüste Caz Edirne Trakya Üniversitesi

Edirne Trakya Üniversitesi

13 KAS SAL
3

18:00

Kampüste Caz Çanakkale 18 Mart Üniversitesi

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

19:00

Cadı: Bölüm 1: Yıkılma

Akbank Sanat

14 KAS ÇAR
3

18:00

Nörobilim: Aşk ve Yapay Zekâ

Akbank Sanat

18:00

Kampüste Caz İzmir Ege Üniversitesi

İzmir Ege Üniversitesi

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

15 KAS PER
4

18:00

Kampüste Caz Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

18:30

Tabla: Rela ve riyaazFotoğraflar: 2010 -2015

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

Son Çocuk

Akbank Sanat

16 KAS CUM
2

18:30

Tabla: Tukaralar ve riyaaz Fotoğraflar: 2015-2018

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

17 KAS CMT
3

11:00

Mini Mozaik Atölyesi (7 - 12 Yaş)

Akbank Sanat

12:45

Oyuncak Heykel Atölyesi (7 - 12 Yaş)

Akbank Sanat

19:00

İFSAK 25. İstanbul Fotoğraf Günleri

Akbank Sanat

18 KAS PAZ
-
19 KAS PZT
1

18:00

Kampüste Caz Eskişehir Anadolu Üniversitesi

Anadolu Üniversitesi

20 KAS SAL
3

18:00

Kampüste Caz ODTÜ - Ankara

Orta Doğu Teknik Üniversitesi

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

20:00

Song Hachul Quartet

Akbank Sanat

21 KAS ÇAR
3

18:00

Kampüste Caz Kayseri Erciyes Üniversitesi

Kayseri Erciyes Üniversitesi

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

Dongju: Bir Şairin Portresi

Akbank Sanat

22 KAS PER
3

18:00

Kampüste Caz Mersin Üniversitesi

Mersin Üniversitesi

18:30

“Sanat Tarihi Yazımı ve Ulus-Devlet İlişkisi”-Doç. Dr. Zeynep Yasa Yaman

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

23 KAS CUM
3

09:30

1. Ulusal Sinema ve Felsefe Sempozyumu

Akbank Sanat

18:00

Kampüste Caz Adana Çukurova Üniversitesi

Adana Çukurova Üniversitesi

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

24 KAS CMT
6

09:30

1. Ulusal Sinema ve Felsefe Sempozyumu

Akbank Sanat

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

13:00

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

17:00

Tai Chi ChuanEce Dündar Alp

Akbank Sanat

25 KAS PAZ
1

09:30

1. Ulusal Sinema ve Felsefe Sempozyumu

Akbank Sanat

Etkinliği takviminize ekleyin

E-Bülten'e üye olun