Blog

Monteverdi ve Caz

Blog
Monteverdi ve Caz

01.12.2017

Yazı: Haluk Damar

"Hayatım boyunca müzikle ilgilendim. Ama bu hakkında çok az bilgisi sahibi olduğum bir olgu." - Richie Beirach

Beirach'ın hakkında çok az bilgi sahibi olduğu teori Monteverdi'nin caza olan yakınlığı idi. Monteverdi, ürettiği müziğin etkisinin günümüzde dahi sürdüğü ama bir o kadar da gölgede kalmış bir müzik dehası. 2017 yılında doğumunun üzerinden 450 yıl geçmiş olmasına rağmen, bugün bile geriye dönüp bakıldığında opera ve klasik müziğin etkisinde kalmış olan bütün müzik türlerinde gerek teknik, gerek ise teorik olarak bir temel görevi görmeye devam ediyor.

Vokal müziğin barok etkisinden kurtulduğu yılları tek başına şekillendiren Monteverdi için operayı icat eden müzisyen önermesini yapmak elbette yerinde olmaz. Ama kendisinin sahip olduğu potansiyelin bu boyutlarda olduğu su götürmez bir gerçektir. Nitekim operayı bir sanat mertebesine oturtanların başında geliyor olması bu önermemi haklı çıkarıyor. Bu sebeptendir ki, "kötülük" Monteverdi'nin 450 inci doğum yılının şerefine sahneye unutulmaz bir dönüş yapıyor. Sir John Elliot Gardiner yönetiminde gerçekleşen dev bir dünya turnesi ile Monteverdi ve temsil ettiği bütün değerler tekrar gün yüzüne çıkıyor. Hız, tansiyon, duygusallık ve bütün bu insanı güdüleri kucaklamayı başaran bir müzik. Janra göz etmeksizin düşündüğünüzde bile, bunu başarabilmiş kaç müzisyen aklınıza geliyor?  

Elbette, Monteverdi'nin yaratımlarını birer referans noktası olarak kabul etmek gerekir. Zaten Monteverdi'nin bahsettiğim zamansızlığı ve hala geçerli olması da bu yüzden. Bu düşünce üzerinden Monteverdi'nin caz janrına yaptığı etkileri de keşfe çıkmak mümkün. Öncelikle en bariz olanından başlayalım. Igor Stravinsky'nin üzerinde çok baskın bir Monteverdi etkisi vardı. Monteverdi'nin özellikle teorik çalışmaları Stravinsky'e fazlası ile ilham vermiştir. Stravinsky'nin Rusya yıllarının sonlarında caz ile ilgilenmeye başladığı düşünüldüğünde akla hemen "Ebony Concerto" parçası gelir. Caz janrına bir aşk mektubu olarak görülebilecek bu konçertonun duygusal heyecanının kaynağı ise Monteverdi'nin yaratımları ile çok yakın benzerlikler göstermektedir. Peki Shostakovich "Suite For Jazz Orkestra No 2" parçasının temel felsefesini oluşturan sürekli ve değişken duygusal devinimleri ifade etmek için kimin müzikal eserlerini temel aldı?

Monteverdi sessizlik ile yoğunluk arasındaki diyaloğu mükemmel anlamış ve anlatmış bir dehadır. Cazın önde gelen müzikal dehalarının özellikle Monteverdi'nin bu alandaki çalışmalarından oldukça beslendiği düşüncesindeyim. Ne de olsa Monteverdi yaşadığı zamanların caz müziğini icra ediyordu. Sadece daha kısıtlı imkanlara sahipti. İşte yazının başında kendisinden alıntı yaptığım Richie Beirach'ın hakkında çok az bilgi sahibi olgu tam da budur.

Claudio Monteverdi'nin müzikal yaratımları, var olan insan duygularının etrafını çevreleyen yeganeye varlık olarak düşünülürse bu dâhinin sadece yaratım ile uğraştığı ve yeniden yapılandırmaya asla zaman harcamadığı kolaylıkla görülebilir. Bu düşünce biçimi cazın efsanelerinin yaratım felsefeleri ile birebir örtüşmüyor mu? Bas ve melodi yapısı ile tansiyon veya rahatlama yaratmak Oscar Peterson'ı bir caz efsanesi yapan tekniğin bir öncüsü olarak düşünülemez mi? Monteverdi, aynı cazın varlığına ruh katan temel felsefesi gibi kendisini duyguları müzikal bir ifade biçimine dönüştürmeye adamış bir müzik adamıdır. Nede olsa caz janrı bir operadan farksızdır. Caz operasının kahramanları ise bu operanın bir trajedi olduğunun farkındadır.

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bizi Takip Edin
TR EN
Etkinlikleri etiketlere göre filtreleyin
14 MAY PZT
1

19:00

14. Akbank Kısa Film Festivali - Ödüllü Filmler Üniversitelerde

Sabancı Üniversitesi (Sinema Salonu)

15 MAY SAL
4

Sergi Remix

Akbank Sanat

14:00

14. Akbank Kısa Film Festivali - Ödüllü Filmler Üniversitelerde

Aydın Doğan Oditoryumu (Galatasaray Üniversitesi)

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

19:00

REMIX Konuşma Dizisi: ''Bazı Kitaplarımı Nasıl Yazmadım?" - Cem İleri (Yazar, Editör)

Akbank Sanat

16 MAY ÇAR
4

Sergi Remix

Akbank Sanat

14:00

14. Akbank Kısa Film Festivali - Ödüllü Filmler Üniversitelerde

Marmara Üniversitesi (Güzel Sanatlar Fakültesi Konferans Salonu)

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

Güncel Afrika Sineması’na Bir Bakış Pim-Pim Tché

Akbank Sanat

17 MAY PER
3

Sergi Remix

Akbank Sanat

17:00

14. Akbank Kısa Film Festivali - Ödüllü Filmler Üniversitelerde

Koç Üniversitesi (Öğrenci Merkezi - Salon 328)

19:00

Güncel Afrika Sineması’na Bir Bakış Gri Madde / Matière Grise

Akbank Sanat

18 MAY CUM
5

Sergi Remix

Akbank Sanat

18:30

Söyleşi Dizisi Bilim, Teknoloji, Toplum Muhabbetleri

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

REMIX Konuşma Dizisi: Sinemada Olay ve Başkaldırı - Bülent Diken (Sosyolog)

Akbank Sanat

20:30

Dans Maratonu GösterisiRebirth

Akbank Sanat

19 MAY CMT
3

Sergi Remix

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

17:00

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

20 MAY PAZ
-
21 MAY PZT
-
22 MAY SAL
4

Sergi Remix

Akbank Sanat

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

18:30

Cognita Mindfulness Atölyesi “Kendi kapımızı çalmak”

Akbank Sanat

19:00

Güncel Afrika Sineması’na Bir Bakış Bugün / Aujourd'hui

Akbank Sanat

23 MAY ÇAR
3

Sergi Remix

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

REMIX Konuşma Dizisi: Biraraya Getirmek ve Yeniden İlişkilendirmek: Basılı Malzemede Müstakil ve Müşterek Yapı - Umut Altıntaş (Grafik Tasarımcı)

Akbank Sanat

24 MAY PER
3

Sergi Remix

Akbank Sanat

18:30

Felsefe Seminerleri Dizisi Bellek ve Görsel Sanatlar

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

25 MAY CUM
5

Sergi Remix

Akbank Sanat

10:00

Müzecilik Seminerleri 1. Oturum: “Müze Deneyimini Tasarlamak”

Akbank Sanat

13:00

Müzecilik Seminerleri 2. Oturum: “Değer Üreten Müzeler: Pazarlama Stratejileri”

Akbank Sanat

15:30

Müzecilik Seminerleri 3. Oturum: “Açık Müze: Katılıma Yönelik Yaklaşımlar”

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

26 MAY CMT
6

Sergi Remix

Akbank Sanat

10:00

Müzecilik Seminerleri 4. Oturum: “Sosyal Medyada Müze Olmak”

Akbank Sanat

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

13:00

Müzecilik Seminerleri 5. Oturum: “Müzecilik Eğitimlerinde ve Müzecilerin Mesleki Gelişimde İletişim”

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

17:00

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

27 MAY PAZ
-
28 MAY PZT
-
29 MAY SAL
2

Sergi Remix

Akbank Sanat

19:00

Güncel Afrika Sineması’na Bir Bakış Tam Gözlerimi Açarken / À Peine J'ouvre Les Yeux

Akbank Sanat

30 MAY ÇAR
2

Sergi Remix

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

31 MAY PER
2

Sergi Remix

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

01 HAZ CUM
-
02 HAZ CMT
-
03 HAZ PAZ
-

Etkinliği takviminize ekleyin

E-Bülten'e üye olun