Blog

Monteverdi ve Caz

Blog
Monteverdi ve Caz

01.12.2017

Yazı: Haluk Damar

"Hayatım boyunca müzikle ilgilendim. Ama bu hakkında çok az bilgisi sahibi olduğum bir olgu." - Richie Beirach

Beirach'ın hakkında çok az bilgi sahibi olduğu teori Monteverdi'nin caza olan yakınlığı idi. Monteverdi, ürettiği müziğin etkisinin günümüzde dahi sürdüğü ama bir o kadar da gölgede kalmış bir müzik dehası. 2017 yılında doğumunun üzerinden 450 yıl geçmiş olmasına rağmen, bugün bile geriye dönüp bakıldığında opera ve klasik müziğin etkisinde kalmış olan bütün müzik türlerinde gerek teknik, gerek ise teorik olarak bir temel görevi görmeye devam ediyor.

Vokal müziğin barok etkisinden kurtulduğu yılları tek başına şekillendiren Monteverdi için operayı icat eden müzisyen önermesini yapmak elbette yerinde olmaz. Ama kendisinin sahip olduğu potansiyelin bu boyutlarda olduğu su götürmez bir gerçektir. Nitekim operayı bir sanat mertebesine oturtanların başında geliyor olması bu önermemi haklı çıkarıyor. Bu sebeptendir ki, "kötülük" Monteverdi'nin 450 inci doğum yılının şerefine sahneye unutulmaz bir dönüş yapıyor. Sir John Elliot Gardiner yönetiminde gerçekleşen dev bir dünya turnesi ile Monteverdi ve temsil ettiği bütün değerler tekrar gün yüzüne çıkıyor. Hız, tansiyon, duygusallık ve bütün bu insanı güdüleri kucaklamayı başaran bir müzik. Janra göz etmeksizin düşündüğünüzde bile, bunu başarabilmiş kaç müzisyen aklınıza geliyor?  

Elbette, Monteverdi'nin yaratımlarını birer referans noktası olarak kabul etmek gerekir. Zaten Monteverdi'nin bahsettiğim zamansızlığı ve hala geçerli olması da bu yüzden. Bu düşünce üzerinden Monteverdi'nin caz janrına yaptığı etkileri de keşfe çıkmak mümkün. Öncelikle en bariz olanından başlayalım. Igor Stravinsky'nin üzerinde çok baskın bir Monteverdi etkisi vardı. Monteverdi'nin özellikle teorik çalışmaları Stravinsky'e fazlası ile ilham vermiştir. Stravinsky'nin Rusya yıllarının sonlarında caz ile ilgilenmeye başladığı düşünüldüğünde akla hemen "Ebony Concerto" parçası gelir. Caz janrına bir aşk mektubu olarak görülebilecek bu konçertonun duygusal heyecanının kaynağı ise Monteverdi'nin yaratımları ile çok yakın benzerlikler göstermektedir. Peki Shostakovich "Suite For Jazz Orkestra No 2" parçasının temel felsefesini oluşturan sürekli ve değişken duygusal devinimleri ifade etmek için kimin müzikal eserlerini temel aldı?

Monteverdi sessizlik ile yoğunluk arasındaki diyaloğu mükemmel anlamış ve anlatmış bir dehadır. Cazın önde gelen müzikal dehalarının özellikle Monteverdi'nin bu alandaki çalışmalarından oldukça beslendiği düşüncesindeyim. Ne de olsa Monteverdi yaşadığı zamanların caz müziğini icra ediyordu. Sadece daha kısıtlı imkanlara sahipti. İşte yazının başında kendisinden alıntı yaptığım Richie Beirach'ın hakkında çok az bilgi sahibi olgu tam da budur.

Claudio Monteverdi'nin müzikal yaratımları, var olan insan duygularının etrafını çevreleyen yeganeye varlık olarak düşünülürse bu dâhinin sadece yaratım ile uğraştığı ve yeniden yapılandırmaya asla zaman harcamadığı kolaylıkla görülebilir. Bu düşünce biçimi cazın efsanelerinin yaratım felsefeleri ile birebir örtüşmüyor mu? Bas ve melodi yapısı ile tansiyon veya rahatlama yaratmak Oscar Peterson'ı bir caz efsanesi yapan tekniğin bir öncüsü olarak düşünülemez mi? Monteverdi, aynı cazın varlığına ruh katan temel felsefesi gibi kendisini duyguları müzikal bir ifade biçimine dönüştürmeye adamış bir müzik adamıdır. Nede olsa caz janrı bir operadan farksızdır. Caz operasının kahramanları ise bu operanın bir trajedi olduğunun farkındadır.

Bizi Takip Edin
TR EN
Etkinlikleri etiketlere göre filtreleyin
12 ŞUB PZT
-
13 ŞUB SAL
3

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

18:30

Felsefe Seminerleri Dizisi Bellek ve Sosyoloji

Akbank Sanat

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

14 ŞUB ÇAR
2

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

15 ŞUB PER
4

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

18:30

70’lerin Çok Sesliliği ve Sonrasındaki Araştırma Dönemi

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

Macar Sineması Pal Sokağı Çocukları / A Pal Utcai Fiuk

Akbank Sanat

16 ŞUB CUM
3

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

18:30

Güncel Olanın Aradalık Halleri: Method ve Sahneleme Sorunsalı

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

17 ŞUB CMT
7

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

11:00

Mini Mozaik Atölyesi (7 - 12 Yaş)

Akbank Sanat

11:30

Akbank Çocuk Tiyatrosu / Goril

Akbank Sanat

12:30

Eller Kollar Artık Hepsi Heykeller (9-12 Yaş)

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

17:00

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

18 ŞUB PAZ
-
19 ŞUB PZT
-
20 ŞUB SAL
4

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

18:30

Cognita Mindfulness Atölyesi “Olumsuz duygular uçucudur, bırakın gitsinler”

Akbank Sanat

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

19:00

Macar Sineması Beşinci Mühür / Az Ötödik Pecset

Akbank Sanat

21 ŞUB ÇAR
2

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

22 ŞUB PER
2

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

23 ŞUB CUM
3

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

18:30

Mimarlık Seminerleri Dizisi “Kent Kent Anatomisi”

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

24 ŞUB CMT
7

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

11:00

Ben Bir Sanat Eseriyim (6 - 14 Yaş)

Akbank Sanat

11:30

Akbank Çocuk Tiyatrosu / Goril

Akbank Sanat

12:30

Kendi Çantamı Tasarlıyorum (6-14 Yaş)

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

17:00

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

25 ŞUB PAZ
1

18:00

25. Akbank Caz Festivali - Kampüste CazManisa Celal Bayar Üniversitesi

Manisa Celal Bayar Üniversitesi - Süleyman Demirel Kültür Merkezi

26 ŞUB PZT
1

11:00

Dans Atölyesi Antien van Mierlo

Akbank Sanat

27 ŞUB SAL
4

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

11:00

Dans Atölyesi Antien van Mierlo

Akbank Sanat

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

19:00

Macar Sineması Hoş geldiniz Binbaşım / Isten hozta örnagy úr

Akbank Sanat

28 ŞUB ÇAR
3

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

11:00

Dans Atölyesi Antien van Mierlo

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

01 MAR PER
2

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

11:00

Dans Atölyesi Antien van Mierlo

Akbank Sanat

02 MAR CUM
2

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

11:00

Dans Atölyesi Antien van Mierlo

Akbank Sanat

03 MAR CMT
1

SergiGarip Meyve

Akbank Sanat

04 MAR PAZ
-

Etkinliği takviminize ekleyin

E-Bülten'e üye olun