Blog

Avangart Müziğin
Kuzey Yıldızı: Interstellar Space

Blog
Avangart Müziğin Kuzey Yıldızı: Interstellar Space

23.09.2017

Yazı: Haluk Damar

İllüstrasyon: Saydan Akşit

John Coltrane'in en etkileyici yılları hangi plak şirketi altındaydı?

Bu soru günümüz cazının en önemli cazibe merkezlerinden birisi. Verilen cevaplar genel olarak Impulse ve Prestige etrafında kanıtlanmaya çalışsa da gözlerden kaçan çok önemli bir detay aslında Coltrane'in 60'lı yılların ikinci yarısında kolay erişilebilir bir müzisyen olmaya sırtını dönmesi sonrasında kendisinde keşfettiği yaratıcılığın mükemmelliğidir. Bu yaratıcılığın en önemli kazanımlarından birisi ise hiç şüphesiz 1974 tarihli Interstellar Space albümüdür.

Coltrane, etki ettiği alan oldukça geniş olduğundan incelemesi çok güç bir müzisyen. Ama bu sene 50. yılı kutlanan Interstellar Space'in ne derece ilham verici bir albüm olduğunu anlamak oldukça kolay. Bunun için 1970 sonrası ortaya çıkan müzikal yaratımlara, tür ayrımı yapmadan göz gezdirmek yeterli olacaktır. Harika rock’n roll'un kapılarını çalan bu serbest caz başyapıtını, MC5 ve The Stooges'a ilham kaynağı olarak hayal edebiliyor musunuz?

Interstellar Space'in temel güç kaynaklarından bir tanesi albümde davulları çalan Rashied Ali. Coltrane'in albümün Saturn parçasının başında Ali'ye tanıdığı solo imkanı da bu tespitimi kanıtlıyor. Burada düşülmemesi gereken en önemli hata albüm genelinde Rashied Ali'yi Coltrane'in efsanevi davulcusu Elvin Jones ile kıyaslamak olur. Çünkü bu albüm özelinde Coltrane'in ihtiyaç duyduğu davulcu özelliği kendisine meydan okuyacak değil, kendisini takip edecek bir davulcudur. Interstellar Space’ın kaydı sırasında Coltrane'in müzikalitesini uçurumun kenarına kadar zorladığını göz önüne alırsak Ali'nin ne kadar harika bir iş başardığının da kolayca farkına varmış oluruz.

Interstellar Space'in ilham kaynaklarından birisi de Coltrane'in A Love Supreme albümünün gölgesinden sıyrılma çabasıdır. Bunun için uzaya gitmeye karar vermesi ise müzik tarihi için harika bir kazanımdır. Çok yönlü müziği keşfedebilmenin haritasını bu caz başyapıtı ile yayımlamış olan Coltrane, bir avangart kahin olarak günümüze ışık tutmaya devam ediyor.

Coltrane'in ölmeden önce kaydettiği son birkaç albümün (1965 - 1967) kendi ruhani yolculuğunda daha önce karşılaşmadığımız bir duygusal ifade biçimi olduğu su götürmez bir gerçek. Hint ve Afrika müziğini keşfetmesi ile başlayan bu süreç çok özgürleştirici bir yaratıcı dil bulması ile sonlanmıştır. Interstellar Space albümü de ifade edilemez olanı aramanın peşine düşmüş birçok müzisyen için bir başvuru kaynağıdır.

Bu yol haritasını en ilerici biçimde kullanmış müzisyenleri düşünürsek, ifade edilmesi zor olana bir ifade biçimi getirebilme uğraşısının, müzisyeni nasıl yaratıcı noktalara götürebileceğini daha kolay anlamış oluruz. Mesela, efsanevi elektronik müzik ikilisi Pan Sonic'in, yakın zamanda kaybettiğimiz yarısı Mika Vainio, Interstellar Space'i "grindcore jazz" olarak değerlendirmiştir.

90'lar yer altı sahnesinin global hükümdarı J Dilla belki de Interstellar Space'in ruhani tarafını en ilham verici şekilde yansıtan müzisyendi. Bir Coltrane hayranı olan Dilla, kariyerinin zirvesindeyken amansız bir hastalığa yakalandı. Daha önce kaydettiği bir parçasında Is that real (Bu gerçek mi?) kısmını ölümcül hastalığa yakalandıktan sonra çıktığı bir sahnede Is death real? (Ölüm gerçek mi?) olarak revize etmesi Interstellar Space albümünün ruhani tarafının en özel yansımalarından birisidir.

Yeni kuşak yaratım skalasının bu albüme en çok gönderme yapan sanatçısı ise Flying Lotus'dur. Çok dikkatli ve adanmış bir caz dinleyicisi olan Fly Lo, Coltrane'in Interstellar Space albümünü sadece bir müzikal konsept olarak ele almamış, bu albümü felsefi olarak da jenerasyonuna uygulamıştır. Kanıtı mı? Flying Lotus'un sahibi olduğu plak şirketinden albüm yayımlayan sanatçılara ve bu sanatçıların müziğe getirdikleri yeniliklere bakmak bu önermeyi kanıtlamak için yeterli olacaktır. Kamasi Washington, Thundercat, Gaslamp Killer ve elbette bu grubun yakın çalışma arkadaşı Kendrick Lamar.

50. yılında Interstellar Space ağır, vahşi, sıkı ve belki de en önemlisi harika performansları bünyesinde barındıran bir albüm olarak hala ışıldıyor. Ayrım gözetmeksizin kültürün her çatlağına sızmış olan bu sanatsal başyapıt için asla "kaos" önermesini kullanmadığıma dikkatinizi çekmek isterim.

Bizi Takip Edin
TR EN
Etkinlikleri etiketlere göre filtreleyin
04 ARA PZT
-
05 ARA SAL
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Masallarla Yola Çık

Akbank Sanat

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

06 ARA ÇAR
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

20:00

Maarja Nuut (Estonya)

Akbank Sanat

07 ARA PER
2

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

08 ARA CUM
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

3 Çağdaş Sahne Yapısı: Kültürel Mirasın Yenilenmesi

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

09 ARA CMT
9

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

11:00

Rengarenk Kupalar (6-14 Yaş)

Akbank Sanat

11:30

Akbank Çocuk Tiyatrosu / Goril

Akbank Sanat

13:00

Kendi Çantamı Tasarlıyorum (6-14 Yaş)

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

15:00

Mini Mozaik Atölyesi (7 - 12 Yaş)

Akbank Sanat

17:00

Miniklere Baskı Resim Atölyesi (5-8 yaş)

Akbank Sanat

17:00

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

10 ARA PAZ
-
11 ARA PZT
-
12 ARA SAL
2

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

13 ARA ÇAR
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

20:00

Andrei Racu Band (Romanya)

Akbank Sanat

14 ARA PER
5

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

13:00

Dokumacılar

Akbank Sanat

16:00

Dans Filmleri Seçkisi

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

İspanyol Dansçı

Akbank Sanat

15 ARA CUM
6

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

13:00

Porticili Dilsiz Kız

Akbank Sanat

16:00

Bestia

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

Sessiz Sinema, Renk, Hareket ve Meditasyon

Akbank Sanat

19:00

Phono-Cinéma-Théâtre

Akbank Sanat

16 ARA CMT
15

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

11:00

Oyuncak Bebek

Akbank Sanat

11:00

Rengarenk Kupalar (6-14 Yaş)

Akbank Sanat

13:00

Komşular

Akbank Sanat

13:00

Keçi

Akbank Sanat

13:00

Kendi Çantamı Tasarlıyorum (6-14 Yaş)

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

15:00

Osmanlı İmparatorluğu’ndan Görüntüler

Akbank Sanat

15:00

Linol Baskı Atölyesi (9 - 14 Yaş)

Akbank Sanat

17:00

Mania

Akbank Sanat

17:00

Ailece Mozaik

Akbank Sanat

17:00

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

Sessiz Dans: Alternatif Bir İletişim Yolu

Akbank Sanat

19:30

Bağdat Mektupları

Akbank Sanat

17 ARA PAZ
-
18 ARA PZT
-
19 ARA SAL
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Cognita Mindfulness Atölyesi Şimdi ve Burada

Akbank Sanat

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

20 ARA ÇAR
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

20:00

Abou Diarra Trio (Mali)

Akbank Sanat

21 ARA PER
4

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Felsefe Seminerleri Bellek ve Psikoloji

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

20:00

DisLokasyon

Akbank Sanat

22 ARA CUM
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Mimarlık Seminerleri Dizisi Antalya Kent Müzesi

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

23 ARA CMT
6

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

11:30

Akbank Çocuk Tiyatrosu / Goril

Akbank Sanat

15:30

Sanatın Yapı Taşı: Oyun (7-14 Yaş)

Akbank Sanat

17:00

Oyuncak Heykel Atölyesi (7 - 14 Yaş)

Akbank Sanat

17:00

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

24 ARA PAZ
-

Etkinliği takviminize ekleyin

E-Bülten'e üye olun